บทที่ 3. การใช้สื่อสังคมออนไลน์ในการรณรงค์และเคลื่อนไหวเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก

งานวิจัยเชิงวิชาการเกี่ยวกับการเคลื่อนไหวทางสังคมออนไลน์

การมีส่วนร่วมของเยาวชนในการเคลื่อนไหวทางสังคม

งานวิจัยของ Cortés-Ramos และคณะ (2021) ในวารสาร Sustainability พบประเด็นสำคัญ:

• เยาวชนใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นแพลตฟอร์มหลักในการแสดงออกทางการเมืองและสังคม
• การมีส่วนร่วมแบบ "hybrid activism" ที่รวมการกิจกรรมออนไลน์และออฟไลน์
• Instagram และ TikTok เป็นแพลตฟอร์มที่ได้รับความนิยมสูงสุด ขณะที่ Facebook มีการใช้งานลดลง

กรอบทฤษฎีสำหรับการทำความเข้าใจการเคลื่อนไหวทางสังคมออนไลน์

ทฤษฎี Resource Mobilization Theory (RMT)

Chen และคณะ (2021) ใช้กรอบทฤษฎี Collective Action Space:

• ลำดับชั้น (Hierarchy): การจัดระเบียบแบบกระจายอำนาจมีประสิทธิภาพมากกว่าการนำโดยผู้นำคนเดียว
• การปิดล้อม (Closure): เครือข่ายที่เชื่อมโยงกันแน่นแฟ้นช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วม

กรอบทฤษฎีการเคลื่อนไหวจากออนไลน์สู่ออฟไลน์

การศึกษาของ Greijdanus และคณะ (2020) ใน Current Opinion in Psychology พบ:

• หลักฐานเชิงประจักษ์ส่วนใหญ่ชี้ว่าการเคลื่อนไหวออนไลน์และออฟไลน์มีความเชื่อมโยงเชิงบวก
• ไม่มีหลักฐานชัดเจนสำหรับ "digital dualism" หรือการแยกกันระหว่างกิจกรรมออนไลน์และออฟไลน์

การศึกษาเกี่ยวกับการรณรงค์ผ่าน Hashtag และการเคลื่อนไหวไวรัล

พลังของ Hashtag Activism

การศึกษา meta-synthesis ใน PMC (2022):

• Affordances สำหรับ "momentary connectedness": hashtag สร้างการเชื่อมโยงชั่วขณะ
• การสร้าง counternarratives: hashtag ช่วยสร้างเรื่องเล่าทางเลือก
• การสร้างชุมชนออนไลน์: hashtag เป็นธงรวมพลังของการเคลื่อนไหว

ตัวอย่างการรณรงค์ที่ประสบความสำเร็จ

1.      #BlackLivesMatter:

o   ใช้ 48 ล้านครั้งในช่วง 26 พฤษภาคม - 7 มิถุนายน 2020

o   TikTok มีการรับชม 12 พันล้านครั้ง

o   นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงนโยบายและกฎหมายในหลายประเทศ

2.      #MeToo:

o   แตกต่างจาก hashtag feminist อื่นที่หายไปเร็ว

o   มีการสนทนาอย่างต่อเนื่อง 38,000 - 1 ล้านทวีตต่อเดือน

o   นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงกฎหมายและนโยบาย

กรณีศึกษาจากประเทศไทย

#FreeYouth (#เยาวชนปลดแอก)

การศึกษาของ Sinpeng (2021):

• การใช้ Twitter เพื่อสร้าง collective narratives และเผยแพร่ข้อมูลการเคลื่อนไหว
• การสร้างเครือข่ายที่หลวมผ่าน community clusters ของ weak ties
• เน้นการแสดงความไม่พอใจต่อรัฐบาลและเรียกร้องประชาธิปไตย

#DontTellMeHowToDress

จากการศึกษาใน Feminist Media Studies (2024):

• การต่อต้านการกำหนดเครื่องแต่งกายผู้หญิง
• การใช้ Instagram โดยนางแบบ Cindy Bishop
• แสดงให้เห็น "Thai-fusion popular feminism"
• นำไปสู่มาตรการความปลอดภัยที่เข้มงวดขึ้น