บทที่ 2 การใช้เทคโนโลยีในการแสดงความคิดเห็นและมีส่วนร่วมทางสังคม

แพลตฟอร์มและเครื่องมือดิจิทัลสำหรับการแสดงความคิดเห็นของพลเมือง

หมวดหมู่แพลตฟอร์มหลัก

ตามการศึกษาของ Congge และคณะ (2023) และ Le Blanc (2020):

1.      แพลตฟอร์มสื่อสังคม: Facebook, Twitter, Instagram, TikTok, LINE (ได้รับความนิยมสูงในไทย)

2.      ระบบอีเพทิชัน: แพลตฟอร์มออนไลน์ที่ช่วยให้พลเมืองส่งผลต่อวาระนโยบาย

3.      แพลตฟอร์มการปรึกษาหารือ: ฟอรัมที่รัฐบาลจัดให้เพื่อรับฟีดแบ็กนโยบาย

4.      เครื่องมือการจัดสรรงบประมาณแบบมีส่วนร่วม: แพลตฟอร์มดิจิทัลที่ให้พลเมืองมีส่วนร่วมในการจัดสรรงบประมาณ

การวิเคราะห์ระบบ 116 เครื่องมือดิจิทัล

การศึกษาของ Branlat & Mesure (2024) พบว่าแม้แพลตฟอร์มเหล่านี้จะสร้างการไหลของข้อมูลจากพลเมืองไปยังรัฐบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังมีข้อบกพร่องสำคัญในการให้ข้อมูลป้อนกลับเกี่ยวกับความรับผิดชอบต่อพลเมือง

งานวิจัยเชิงวิชาการเกี่ยวกับกลไกการมีส่วนร่วมดิจิทัล (2020-2024)

การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Lorenz-Spreen และคณะ, 2022):

• การวิเคราะห์ 496 บทความแสดงให้เห็นผลกระทบที่หลากหลายของสื่อดิจิทัลต่อประชาธิปไตย
• ผลกระทบเชิงบวก: การเพิ่มการมีส่วนร่วมทางการเมือง การเสริมสร้างความรู้ทางการเมือง การได้รับข่าวสารที่หลากหลาย
• ผลกระทบเชิงลบ: การลดลงของความไว้วางใจในสถาบัน การเพิ่มขึ้นของการแบ่งขั้ว การแพร่กระจายของข้อมูลเท็จ
• การพึ่งพาบริบท: ผลกระทบแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างประชาธิปไตยที่มั่นคงและประชาธิปไตยเกิดใหม่

แบบจำลองการมีส่วนร่วมอิเล็กทรอนิกส์ 3 ระดับ (UN DESA, 2020):

1.      การให้ข้อมูล: รัฐบาลให้ข้อมูลแก่พลเมือง

2.      การปรึกษาหารือ: รัฐบาลแสวงหาความคิดเห็นของพลเมืองเกี่ยวกับนโยบาย/บริการ

3.      การตัดสินใจ: พลเมืองมีส่วนร่วมโดยตรงในกระบวนการตัดสินใจ

4.      การกำหนดวาระ: พลเมืองสามารถเสนอสิ่งที่ควรได้รับการพิจารณา (ระดับสูง)

ความท้าทายในบริบทประเทศไทย

สังคมพลเมืองดิจิทัลไทย (FULCRUM, 2024):

แม้จะมีข้อจำกัดทางการเมือง แต่สังคมพลเมืองไทยได้พัฒนาขีดความสามารถในการตรวจสอบดิจิทัลที่แข็งแกร่ง:

1.      องค์กร WeVis: การแปลงงบประมาณรัฐบาลเป็นดิจิทัลเพื่อความโปร่งใส

2.      iLaw: การรณรงค์เพื่อสิทธิดิจิทัลและความรับผิดชอบของรัฐบาล

3.      การจัดองค์กรผ่านสื่อสังคม: การใช้ Twitter และ Facebook สำหรับการเคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตย

4.      ความโปร่งใสของงบประมาณ: การแปลงข้อมูลรัฐบาลให้เป็นรูปแบบที่เข้าถึงได้